Wat er gebeurt tijdens een onweersbui
Bij onweer ontstaan er enorme elektrische ontladingen in de lucht. Zo’n ontlading noemen we bliksem. De lucht rondom de bliksem wordt plotseling extreem heet, zet razendsnel uit en dat veroorzaakt een schokgolf in de lucht. Die schokgolf horen wij als donder. Bliksem en donder ontstaan dus op hetzelfde moment, maar wij nemen ze niet tegelijk waar.
Verschil tussen licht en geluid
Dat je bliksem eerder ziet dan dat je de donder hoort, komt doordat licht en geluid zich anders voortbewegen. Licht reist veel sneller dan geluid. Het licht van de bliksem doet er, op de schaal van een onweersbui, vrijwel geen merkbare tijd over om jouw ogen te bereiken. Het geluid van de donder is veel trager en komt daarom later aan.
De snelheid van licht en geluid
Het licht van bliksem legt de afstand tussen de wolk en jou bijna onmiddellijk af. Voor jouw waarneming lijkt het alsof de lucht op hetzelfde moment oplicht als de inslag. Geluid gaat door de lucht in vergelijking veel langzamer vooruit. Daardoor ontstaat er een duidelijk tijdsverschil tussen het zien van de flits en het horen van de klap.
Waarom je soms meerdere donderslagen hoort
Een bliksemschicht kan vertakkingen hebben en een lang traject afleggen door de lucht. De donder die daarbij hoort, ontstaat langs het hele pad van de bliksem. Dat geluid bereikt jou vanaf verschillende afstanden en dus op verschillende momenten. Daardoor kun je een lange, rollende donder horen in plaats van één korte klap.
Afstand tot het onweer inschatten
Het tijdsverschil tussen bliksem en donder kun je gebruiken om te schatten hoe ver het onweer ongeveer bij je vandaan is. Tussen de flits en de donder tel je het aantal seconden. Omdat geluid langzaam reist, geven die seconden een ruwe indicatie van de afstand. Hoe groter het aantal seconden, hoe verder de onweersbui weg is.
Veiligheid bij onweer
Als het tijdsverschil tussen bliksem en donder klein is, betekent dit dat het onweer dichtbij is. In dat geval is het belangrijk om maatregelen te nemen. Blijf zoveel mogelijk binnen, vermijd open velden en ga niet onder een eenzame boom staan. In de auto ben je meestal redelijk veilig, omdat de metalen kooi de elektrische lading rondom je heen leidt. Ga pas weer naar buiten als de tijd tussen flits en donder duidelijk groter wordt.
Waarom je soms wel flits ziet maar geen donder hoort
Het is mogelijk dat je een bliksemflits ziet zonder dat je donder hoort. Dat gebeurt wanneer het onweer heel ver weg is. Het licht van de bliksem reikt dan nog wel tot jouw ogen, maar het geluid is onderweg zo verzwakt dat het niet meer boven andere geluiden uit komt. Ook kan de windrichting invloed hebben, omdat die het geluid kan wegblazen of juist naar je toe kan voeren.
Samenvattend verschil tussen bliksem en donder
Bliksem en donder horen onlosmakelijk bij elkaar, maar door het grote verschil in snelheid tussen licht en geluid neem jij ze niet tegelijk waar. Het licht van de bliksem zie je vrijwel direct, terwijl het geluid van de donder er merkbaar langer over doet om je oren te bereiken. Dat simpele natuurkundige verschil zorgt ervoor dat je altijd eerst de bliksem ziet en pas daarna de donder hoort.
