Op zondag 25 oktober 2026 gaat de klok een uur achteruit. Om 03.00 uur 's nachts wordt het weer 02.00 uur, en daarmee begint in Nederland en België de wintertijd. Je krijgt die nacht dus een uur extra: wie om middernacht naar bed gaat en om 8.00 uur opstaat, heeft negen uur in bed gelegen in plaats van acht. In dit artikel lees je waarom de overgang altijd op deze zondag valt, welke apparaten je zelf moet omzetten en hoe je je lichaam zo soepel mogelijk laat wennen.
Waarom valt de wintertijd op 25 oktober?
In de hele Europese Unie gelden sinds 1996 dezelfde regels voor de zomertijd. De zomertijd begint op de laatste zondag van maart en eindigt op de laatste zondag van oktober. In 2026 is dat zondag 25 oktober. Omdat alle EU-landen op hetzelfde moment omschakelen, blijft het tijdsverschil met de buurlanden gelijk. Handig voor treinen, vluchten en iedereen die over de grens werkt.
Het moment van omschakelen is bewust midden in de nacht gekozen. Rond 03.00 uur is het verkeer het rustigst, rijden er weinig treinen en zijn de meeste winkels en kantoren dicht. Zo levert het verzetten van de klok de minste verwarring op.
Een ezelsbruggetje
Twijfel je elk jaar weer? Denk aan tuinmeubelen. In het voorjaar zet je ze vóór het huis, de klok gaat vooruit. In het najaar zet je ze terug in de schuur, de klok gaat terug. Een ander bekend geheugensteuntje: in de winter heb je meer nodig van alles, dus ook een uur extra slaap.
Wat is eigenlijk de "echte" tijd?
Veel mensen denken dat de zomertijd de normale tijd is, maar het is precies andersom. De wintertijd is de standaardtijd, in Nederland en België de Midden-Europese Tijd (MET). De zomertijd is een tijdelijke verschuiving van een uur, bedoeld om in de zomermaanden beter gebruik te maken van het daglicht in de avond.
Nederland voerde de zomertijd in de huidige vorm opnieuw in in 1977, mede als reactie op de oliecrisis. Het idee was dat mensen 's avonds minder licht zouden hoeven te branden. Of dat energievoordeel vandaag nog groot is, staat ter discussie, want het energiegebruik in huis wordt inmiddels veel meer bepaald door verwarming en apparaten dan door lampen.
Wordt de wintertijd binnenkort afgeschaft?
In 2019 stemde het Europees Parlement voor het afschaffen van het jaarlijks verzetten van de klok. Elk land zou dan zelf mogen kiezen of het permanent zomertijd of permanent wintertijd houdt. Dat voorstel is echter blijven steken, omdat de lidstaten het onderling niet eens werden over een gezamenlijke keuze. Zonder die afspraak dreigt een lappendeken van tijdzones binnen Europa, en dat wil niemand. Voorlopig blijft het dus bij twee keer per jaar omschakelen, ook in 2026 en daarna.
Welke klokken moet je zelf omzetten?
De meeste apparaten regelen de overgang tegenwoordig automatisch. Toch zijn er nog genoeg uitzonderingen.
Gaan automatisch
- Smartphones, tablets en computers, mits de tijdzone goed staat ingesteld
- Smartwatches en fitnesstrackers die met je telefoon verbonden zijn
- Slimme thermostaten en de meeste moderne televisies en decoders
- Radiogestuurde klokken, die het DCF77-signaal uit Duitsland ontvangen
Moet je vaak zelf doen
- De klok in de auto, vooral bij wat oudere modellen
- Oven, magnetron en koffiezetapparaat met tijdklok
- Analoge wekkers, wandklokken en horloges
- Tijdschakelaars van buitenverlichting, aquariumlampen of een kerstverlichting die al vroeg hangt
- Oudere camera's en dashcams, waardoor de datum en tijd op je beelden anders een uur verkeerd staan
Een tip: loop op zaterdagavond 24 oktober even door het huis en zet alle handmatige klokken alvast een uur terug voordat je gaat slapen. Dan word je op zondag niet verrast.
Wat doet de wintertijd met je lichaam?
Het terugzetten van de klok wordt meestal als prettiger ervaren dan het vooruitzetten in maart. Je krijgt immers een uur extra en hoeft niet vroeger op te staan. Toch merkt een deel van de mensen er de eerste dagen iets van. Je biologische klok, die onder meer je slaap, je eetlust en je lichaamstemperatuur regelt, loopt niet mee met de wandklok. Hij heeft een paar dagen nodig om zich aan te passen.
Wat je vooral gaat merken, is dat het 's avonds veel eerder donker wordt. Waar de zon op zaterdag 24 oktober in het midden van het land nog rond 18.30 uur ondergaat, is dat op zondag rond 17.30 uur. Begin november schemert het al rond vijf uur. Dat plotselinge verschil kan zwaar voelen, zeker voor mensen die gevoelig zijn voor het najaar.
Zo past je lichaam zich sneller aan
- Pak ochtendlicht. Daglicht in de ochtend is het sterkste signaal voor je biologische klok. Een wandeling of fietstocht naar je werk helpt meer dan je denkt.
- Houd vaste tijden aan. Ga op dezelfde kloktijd naar bed en sta op dezelfde kloktijd op, ook in het weekend na de omschakeling.
- Eet op de nieuwe tijden. Maaltijden helpen je lichaam om het ritme te herkennen.
- Beperk fel schermlicht in het laatste uur voor het slapengaan, zodat je niet extra lang wakker ligt.
Kinderen, huisdieren en nachtdiensten
Jonge kinderen trekken zich weinig aan van de klok. Een kind dat altijd om 7.00 uur wakker wordt, staat na de omschakeling om 6.00 uur naast je bed. Wil je dat voorkomen, leg je kind dan in de week voor 25 oktober elke avond tien minuten later naar bed. Na zes dagen zit je dan al op het nieuwe ritme. Doe je niets, dan went het meestal binnen een week vanzelf.
Voor huisdieren geldt hetzelfde. Honden en katten zijn gewend aan vaste voer- en uitlaattijden. Schuif die in de dagen rond de omschakeling in stapjes van een kwartier op, dan staat je hond niet om 6.00 uur jankend bij de deur. Ook koeien op melkveebedrijven worden overigens vaak geleidelijk overgezet, omdat een plotselinge verandering van het melkritme stress kan geven.
Wie in de nacht van zaterdag op zondag werkt, bijvoorbeeld in de zorg, de horeca of bij de politie, draait die nacht een uur langer. Hoe dat extra uur wordt uitbetaald of gecompenseerd, staat in de cao of in de afspraken met de werkgever. Reizigers met een nachtelijke trein, bus of vlucht doen er goed aan de vertrektijden goed te controleren, want die worden altijd in de lokale tijd op dat moment vermeld.
Gebruik het extra uur verstandig
Het mooiste van de wintertijd is dat je die zondag een uur cadeau krijgt. Veel mensen gebruiken het om uit te slapen, maar je kunt het ook anders inzetten: een extra lange ontbijt, een wandeling in het ochtendlicht of alvast de klokken en tijdschakelaars in huis nalopen. Zet 25 oktober in je agenda, zet de handmatige klokken op zaterdagavond terug en geniet van dat ene extra uur. Over vijf maanden, op zondag 28 maart 2027, gaat de klok weer een uur vooruit en ben je het weer kwijt.
